Nhiều năm qua, các nhà khoa học trên thế giới đã khám phá ra rằng ách tắc giao thông không chỉ khiến chúng ta đi làm muộn hoặc trễ nải nhiều hoạt động khác trong cuộc sống, mà còn gây ra nhiều nguy cơ đối với sức khỏe của mỗi người. 

Mối liên hệ ...

“Mối nguy hại đầu tiên chính là việc chúng ta phải tiếp xúc và chịu đựng đủ mọi loại tác nhân gây ô nhiễm trên đường phố trong suốt thời gian kẹt xe” - tiến sĩ y khoa David Mowat đến từ vùng Peel (Canada) phát biểu -  

“Một vài tác nhân trong số đó nguy hại đối với hai lá phổi của chúng ta, vài hóa chất ô nhiễm khác lại tác động tiêu cực lên hệ thống tim mạch của cơ thể người. Tệ hơn nữa, một số chất gây ô nhiễm tồn tại trong không khí ở các khu đô thị đông đúc đã được chứng minh là có tính chất gây ung thư”. 

Cũng theo tiến sĩ Mowat, tình trạng người dân phụ thuộc quá nhiều vào việc đi lại bằng xe ô-tô ở nhiều nước là một nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng tỉ lệ người mắc bệnh béo phì, đái tháo đường và làm giảm chất lượng không khí ở những khu vực đó. 

Sau đây là một vài tác động tiêu cực của tình trạng ách tắc giao thông đối với sức khỏe con người đã được giới khoa học nghiên cứu và khẳng định: 

Các vấn đề về tim mạch và phổi: 

Những công trình nghiên cứu gần đây của các chuyên gia đến từ Hiệp hội Tim Mạch Hoa Kỳ tìm thấy nhiều mối liên hệ giữa ách tắc giao thông và các cơn đau tim của con người. 

“Nhiều bệnh nhân đau tim trình báo rằng họ vừa tham gia giao thông trên đường phố đông đúc trước khi các triệu chứng của cơn đau tim xuất hiện” - một kết luận từ Hội thảo Tim Mạch thường niên lần thứ 49 được tổ chức bởi Hiệp hội Tim Mạch Hoa Kỳ với chủ đề “Bệnh tim - dịch tễ học và cách phòng bệnh”. 

Theo các diễn giả trong hội thảo này, một công trình nghiên cứu quy mô ở Đức cho thấy việc tham gia giao thông trên đường sá đông đúc hoặc tắc nghẽn chính là một trong những nguyên nhân chủ yếu của các cơn đau tim. 

“Nguy cơ đau tim cao nhất thuộc về những người sử dụng xe ô-tô để tham gia giao thông. Tuy vậy, kể cả khi chúng ta di chuyển bằng xe đạp hoặc sử dụng phương tiện công cộng để đi lại, chúng ta cũng vẫn bị tiếp xúc với khói bụi, không khí ô nhiễm và các tác nhân gây đau tim khác trên đường phố” - trích báo cáo của hội thảo. 

Theo tiến sĩ Mowat: “Thời gian bạn tham gia giao thông càng nhiều, nguy cơ đau tim càng cao, với tỉ lệ tăng không dưới 3, 2 lần. Chưa kể, tắc nghẽn giao thông kéo dài và thường xuyên có thể gây tổn thương hai lá phổi của chúng ta: suốt thời gian xe cộ của chúng ta bị mắc kẹt hoặc di chuyển một cách chậm chạp vì tắc nghẽn, cơ thể chúng ta gần như “lãnh đủ” tất cả khói bụi và các loại khí độc hại phát ra từ những phương tiện giao thông có mặt trên đường phố lúc đó”. 

Đối với não: 

Các hợp chất hữu cơ độc hại tồn tại trong khói xe không chỉ là tác nhân gây ra các bệnh về tim mạch, hô hấp và ung thư, mà chúng còn gây tổn thương các tế bào não và khớp thần kinh có chức năng đảm bảo quá trình học hỏi và ghi nhớ của não bộ. 

Nhiều công trình nghiên cứu về y tế công cộng gần đây khẳng định rằng: chừng nào chúng ta còn tham gia giao thông trên đường phố, chừng đó chúng ta còn phải tiếp xúc với vô vàn tác nhân gây hại cho sức khỏe từ khói xe, và những tác nhân này gây ảnh hưởng nhiều mặt lên bộ não của chúng ta, bao gồm trí thông minh, khả năng quản lý cảm xúc và chịu đựng áp lực cao. 

“Ngày càng có nhiều nhà khoa học ngày nay quan tâm đến việc giải mã cơ chế làm tổn thương bộ não con người của khói xe”, - phát biểu của nhà nghiên cứu dịch tễ học Jin-Chiuan Chen đến từ Đại học Southern California (Mỹ). 

Chen cùng các cộng sự đang khảo sát các tác động của tình trạng ô nhiễm khói xe do ách tắc giao thông đối với sức khỏe của 7.500 phụ nữ ở 22 bang của nước Mỹ. “Phần lớn các cuộc nghiên cứu đều cho ra kết quả đáng lo ngại”, nhận định của tiến sĩ hóa học thần kinh Annette Kirschner đến từ Viện Nghiên cứu Khoa Học Sức Khỏe Môi Trường Quốc Gia ở Bắc Carolina. 

Theo Kirschner, người dân Mỹ thời nay tham gia giao thông nhiều và thường xuyên hơn ngày xưa. Thống kê tại 10 tuyến đường có lưu lượng giao thông cao nhất nước Mỹ cho thấy trung bình mỗi tài xế mất đến 140 giờ/năm bị mắc kẹt hoặc trễ nải trên đường phố chỉ vì tắc nghẽn giao thông, tương đương với khoảng thời gian làm việc trong cơ quan suốt một tháng. 

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu ở Hà Lan khám phá ra rằng việc hít thở khói xe trong 30 phút sẽ làm tăng các hoạt động của não bộ có liên quan đến kiểm soát hành vi, tính cách và khả năng ra quyết định - những sự thay đổi gây ra tình trạng căng thẳng thần kinh. 

Việc hít thở không khí ô nhiễm có chứa khói xe trong 90 ngày thậm chí làm biến đổi cách thức hoạt động của bộ gene ở người cao tuổi và trẻ sơ sinh - một phát hiện của các nhà khoa học thuộc Đại học Harvard và Đại học Columbia trong năm 2011. 

Giáo sư Frederica Perera đến từ trường Đại học Columbia bàn luận mối liên hệ giữa các tác nhân ô nhiễm trong khói xe đối với sức khỏe trẻ em ngay từ khi các em còn trong bào thai. Khảo sát cho thấy trẻ em sống trong các khu vực đô thị có tỉ lệ ô nhiễm khói xe cao đạt số điểm trung bình tương đối thấp trong các bài kiểm tra chỉ số thông minh và dễ mắc phải các chứng tâm lý như trầm cảm, lo âu và thiếu tập trung hơn so với trẻ em sống ở những khu vực có không khí trong lành hơn - kết quả nhiều công trình nghiên cứu ở các thành phố New York, Boston (Mỹ), Bắc Kinh (Trung Quốc) và Krakow (Ba Lan). 

Trong khi đó, nhiều nhà nghiên cứu ở Boston khám phá ra rằng người cao tuổi sống trong các khu đô thị ô nhiễm nặng nề vì khói xe có nguy cơ tổn thọ trung bình 5 năm và gặp nhiều khó khăn hơn trong việc ghi nhớ và giao tiếp hàng ngày. Khói xe cũng đã được khẳng định là có tính chất làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và đẩy nhanh tốc độ mắc bệnh Parkinson ở người cao tuổi. 

Với sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống: 

Theo tiến sĩ Mowat, nhiều nghiên cứu đã khẳng định rằng những người mất quá nhiều thời gian cho việc lưu thông trên đường phố thường có xu hướng ít vận động, ì ạch, không nhiệt tình tham gia các hoạt động xã hội hoặc giao tiếp với những người thân quen. 

“Việc thường xuyên rơi vào tình cảnh kẹt xe khiến bạn cảm thấy mất khả năng làm chủ bản thân, cảm thấy mình không có nhiều sự lựa chọn trong cuộc sống” - kết luận của David Wiesenthal, giáo sư tâm lý học đến từ Đại học York (Canada). 

Cứ mỗi khi chiếc xe của bạn phải “lê lết” từng chút một giữa dòng người tắc nghẽn, lê mãi vẫn chưa đến nơi dù khoảng cách đến đích đã rất gần, bạn bắt đầu bực bội, tim bạn bắt đầu đập nhanh hơn, làm tăng huyết áp và khiến cho hơi thở của bạn gấp gáp hơn. 

"Việc đối mặt với tắc nghẽn giao thông thường xuyên và liên tục khiến người lái xe trở nên dễ cáu gắt, có xu hướng hành động hung hăng, lỗ mãng và không thể kìm chế bản thân mỗi khi có mâu thuẫn, để rồi khiến cho sự việc thêm trầm trọng”, Wiesenthal lý giải. Giáo sư Murtaza Haider đến từ khoa Quản lý Bất Động Sản của Đại học Ryerson có một ý kiến khác. 

Trong một công trình nghiên cứu của Haider về tình trạng căng thẳng thần kinh ở người đi làm trong các khu đô thị, ông khám phá ra rằng yếu tố quan trọng khiến cho người lái xe dễ bị stress không phải là thời gian tham gia giao thông kéo dài bao lâu, mà chính là tần suất và chất lượng của chuyến đi. 

“Nếu bạn gặp phải tình trạng tắc nghẽn giao thông nhiều hơn ba lần trong tuần, bạn đã có nguy cơ trở thành bệnh nhân của chứng căng thẳng thần kinh kinh niên” - Haider kết luận. 

Làm thế nào giảm thiểu tác động tiêu cực? 

Hầu hết chúng ta đang phải sống tập trung trong các thành phố và đô thị lớn để mưu sinh và không có nhiều sự lựa chọn về mặt nơi ở hay vị trí cơ quan, nên việc tham gia giao thông và đối mặt với tình trạng ách tắc trên đường phố là điều khó tránh khỏi. 

Điều đầu tiên bạn có thể làm chính là hạn chế sử dụng xe cộ để di chuyển những khi có thể. Nếu nơi làm việc của bạn ở gần nhà, hãy đi bộ hoặc sử dụng xe đạp. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng những người thường xuyên sử dụng xe đạp hoặc đi bộ đến cơ quan thay cho phương tiện cơ giới thì có cơ thể khỏe mạnh và nguy cơ stress thấp hơn hẳn những người khác - lời khẳng định của Giáo sư Haider. 

Trong trường hợp bạn bắt buộc phải sử dụng phương tiện cơ giới để đi làm, hãy chọn phương tiện công cộng thay vì lái xe cá nhân. Việc sử dụng các phương tiện công cộng như xe buýt hoặc xe điện ngầm để đi lại mang đến cho bạn vô vàn cơ hội để vận động cơ thể và đảm bảo sức khỏe thể chất lẫn tinh thần, do bạn sẽ phải cuốc bộ để đi từ trạm dừng này đến trạm dừng khác. 

Nếu bạn vẫn phải sử dụng xe ô-tô hoặc xe máy để đi lại, hãy chịu khó dậy sớm tập thể dục trước khi lái xe đến cơ quan. Dậy sớm là một thói quen tích cực giúp bạn có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị đầy đủ cho bản thân trước khi khởi hành. Hãy sử dụng khoảng thời gian này để ăn một bữa sáng đủ chất, vận động cơ thể và thư giãn tinh thần bằng các bài tập thiền định hoặc yoga đơn giản. 

“Mục tiêu số một để bạn đảm bảo sức khỏe căn bản của bản thân chính là hãy vận động cơ thể nhiều nhất có thể vào mỗi ngày” - lời khuyên của tiến sĩ Stacy Irvine đến từ Hiệp hội Trị liệu cột sống Ontario (Canada). 

Theo tiến sĩ Irvine, một vài động tác thể dục cơ bản như xoay vai, xoay cổ, và xoay hông có tác dụng giúp kích thích thần kinh và đảm bảo lưu thông máu vào cơ bắp, giúp chúng ta sẵn sàng cho một ngày làm việc mới năng động. 

ThS. PHAN NGUYỄN KHÁNH ĐAN

Click đọc ngay…

Làm việc với công an, bà Trang cho rằng chất bột màu vàng mà lực lượng chức năng thu giữ tại cơ sở sản xuất măng của mình là “bột nghệ” dùng để nhuộm màu măng, được mua ở chợ Vinh với giá 20.000 đồng/kg. Tuy nhiên, kết quả kiểm nghiệm của cơ quan chức năng cho thấy chất bột màu vàng này chính là chất vàng O. 

Chiều 21/4, Đại tá Trần Hữu Hồng - Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường (PC49 - Công an tỉnh Nghệ An) cho biết đã có kết quả kiểm nghiệm mẫu chất bột màu vàng mà PC49 thu giữ tại cơ sở sản xuất măng của bà Phạm Thị Trang và ông Lê Đức Sơn (cùng trú tại phường Đội Cung, Tp Vinh, Nghệ An). 

Kết quả kiểm nghiệm cho thấy chất bột màu vàng này là Auramine O (hay còn gọi là chất vàng ô). Đây là chất tạo màu tổng hợp, được sử dụng trong công nghiệp (nhuộm vải, giấy, gỗ, sơn...). 

Chất vàng ô ảnh hưởng tới sức khỏe con người, có thể gây ung thư nên bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm. 

Trước đó ngày 5/4, lực lượng PC49 kiểm tra hai cơ sở chế biến măng tươi của ông Lê Đức Sơn và bà Phạm Thị Trang, phát hiện và thu giữ 25 tấn măng bốc mùi hôi thối. Cùng với đó, lực lượng chức năng phát hiện và thu giữ 1 số túi đựng chất bột màu trắng và màu vàng. 

Bà Phạm Thị Trang cho rằng, số chất bột màu vàng không nhãn mác, không rõ nguồn gốc xuất xứ mà cơ sở của bà sử dụng để nhuộm vàng măng là bột nghệ, được mua tại ki-ốt Thảo Lộc (chợ Vinh) với giá 20.000 đồng/kg. 

Kiểm tra ki-ốt Thảo Lộc, PC49 thu giữ 10kg bột màu vàng, 12 bao tải chứa chất bột màu trắng (trọng lượng 500kg). Chủ ki-ốt Thảo Lộc không xuất trình được các giấy tờ liên quan đến nguồn gốc, xuất xứ của số hóa chất này. 

Hiện Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường CA tỉnh Nghệ An đang hoàn thiện hồ sơ để xử lý các cơ sở này theo quy định của pháp luật.

Xem thêm thông tin:

>>> Chất vàng O nhuộm màu thực phẩm nguy hại thế nào?

Click đọc ngay…

Loại vắc xin sốt xuất huyết mới được WHO phê chuẩn ngày 15/4 vừa qua có tên là Dengvaxia. Đây được xem là một công cụ quan trọng nhằm đạt được mục tiêu của WHO giảm ít nhất 25% tỷ lệ mắc sốt xuất huyết và giảm ít nhất 50% tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết từ nay đến năm 2020. 

Một vắc-xin an toàn, hiệu quả và vừa túi tiền chống lại 4 chủng vi rút sốt xuất huyết sẽ là bước tiến lớn trong việc kiểm soát bệnh. Vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được WHO phê chuẩn ngày 15/4 vừa qua - Dengvaxia® (CYD-TDV)- là kết quả nghiên cứu của công ty dược Sanofi Pasteur. 

Khoảng 5 vắc xin dự tuyển khác được phát triển trên lâm sàng, với hai vắc xin dự tuyển (được phát triển bởi Butantan và Takeda) dự kiến ​​sẽ bắt đầu thử nghiệm giai đoạn III vào đầu năm 2016. 

Dưới đây là giải đáp chi tiết những thắc mắc thường gặp nhất về vắc xin mới này: 

Dengvaxia® (CYD-TDV)là gì? 

CYD-TDV là vắc xin phòng bệnh sốt xuất huyết đầu tiên được phê chuẩn. Vắc xin này lần đầu tiên được cấp phép tại Mexico vào tháng 12 năm 2015 để sử dụng cho các đối tượng trong độ tuổi 9-45 tuổi sống ở vùng có dịch. 

CYD-TDV vắc xin sốt xuất huyết sống tái tổ hợp 4 typ huyết thanh do Sanofi Pasteur (CYD-TDV) phát triển, được tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng. 

Vắc xin gồm những thành phần gì? 

Vắc xin gồm vi rút sống đã làm yếu thu được bằng công nghệ tái tổ hợp ADN, kết hợp vi rút sốt vàng đã làm yếu với 4 týp huyết thanh của vi rút sốt xuất huyết. 

Trẻ em dưới 9 tuổi và người lớn trên 45 tuổi có thể tiêm vắc xin Dengvaxia không? 

Vắc xin được phê chuẩn để sử dụng ở trẻ em và người lớn, từ 9 đến 45 tuổi. Giới hạn tuổi này chủ yếu dựa trên các thông tin về độ an toàn của vắc xin thu được trong quá trình thử nghiệm lâm sàng. Trẻ em dưới 9 tuổi, nguy cơ biến chứng nghiêm trọng vẫn cần được xác định; với những người trên 45 tuổi, chưa có đủ dữ liệu để đảm bảo sự an toàn của vắc-xin . 

Các bác sĩ có thể đánh giá rủi ro/lợi ích của việc sử dụng vắc-xin ở các độ tuổi khác nhau được khuyến cáo trong hướng dẫn sử dụng. 

Những ai không nên tiêm vắc-xin sốt xuất huyết? 

Trẻ em dưới 9 tuổi, phụ nữ có thai hoặc cho con bú, người bị dị ứng với các thành phần của vắc xin, người có phenylketon niệu và những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc nhận được lời khuyên y tế cụ thể.

Phụ nữ mang thai có thể tiêm vắc xin không? 

Không, đây là một chống chỉ định của vắc xin này. Dengvaxia® là vắc-xin sống được làm yếu và chống chỉ định cho phụ nữ mang thai. Phụ nữ mang thai chưa được đánh giá trong các nghiên cứu lâm sàng. 

Vắc xin có chống chỉ định với những người bị dị ứng không? 

Vắc xin chống chỉ định sử dụng ở những người bị dị ứng (quá mẫn) với hoạt chất hoặc bất kỳ thành phần nào của Dengvaxia® và những người có phản ứng dị ứng sau mũi tiêm Dengvaxia® trước đó. Dấu hiệu của phản ứng dị ứng có thể bao gồm phát ban, khó thở, sưng mặt và lưỡi. 

Có phải tiêm vắc xin này cũng phòng được Chicungunya và Zika - là những vi rút lây truyền qua muỗi Aedes aegypti? 

Vắc xin sốt xuất huyết không có tác dụng bảo vệ chống lại vi rút Chikungunya và Zika. Dengvaxia® là vắc-xin được dùng để giúp bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết do các týp huyết thanh 1, 2, 3 và 4 của vi rút sốt xuất huyết gây ra. Vắc xin được áp dụng ở người lớn, trẻ vị thành niên và trẻ em từ 9 đến 45 tuổi đang sống trong vùng có dịch lưu hành (nhưng vùng có bệnh sốt xuất huyết).

Nếu tôi tiêm 2 liều vắc xin và quên liều cuối cùng thì tôi có miễn dịch không? 

Nếu chỉ tiêm một liều thì vắc xin có hiệu quả không? Lịch tiêm vắc xin được phê duyệt gồm 3 mũi tiêm cách nhau 6 tháng. Vắc xin bắt đầu có hiệu lực từ liều đầu tiên. Tuy nhiên, hiệu quả được chứng minh chỉ sau khi tiêm đủ 3 liều. 

Khoảng cách giữa các liều vắc-xin là bao lâu? Phác đồ tiêm chủng gồm 3 mũi tiêm dưới da, cách nhau 6 tháng. 

Tôi đã từng bị sốt xuất huyết. Tôi có thể tiêm vắc xin không? 

Có. Vắc-xin được phê chuẩn cho cả những người chưa từng bị sốt xuất huyết và những người đã từng bị bệnh. 

Nếu tôi đang bị sốt xuất huyết, tôi có thể tiêm vắc-xin không? 

Không. Vắc-xin không điều trị được bệnh. Khi sức khỏe đã phục hồi, có thể cân nhắc tiêm vắc xin sau khi có đánh giá của các bác sĩ. 

Vắc xin có gây sốt không? Những tác dụng phụ chủ yếu của vắc xin này là gì? 

Vắc-xin có thể gây sốt và những tác dụng phụ khác, mặc dù điều này không xảy ra với tất cả mọi người. Những phản ứng phụ thường gặp nhất trong các thử nghiệm lâm sàng là sốt, đau đầu, đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi và đau cơ. 

Những phản ứng hay gặp khác là phản ứng tại chỗ tiêm như mẩn đỏ, bầm tím, sưng và ngứa. Những phản ứng hiếm gặp là: cứng ở chỗ tiêm, bệnh giống như cúm, đau cổ, đau khớp, mẩn đỏ nặng, mày đay, buồn nôn, đau miệng và họng, ho, sổ mũi, chóng mặt, nhức đầu, sưng hạch và nhiễm trùng đường hô hấp trên (mũi, miệng, họng và thanh quản). 

Tôi có thể hiến máu sau khi tiêm vắc-xin không? 

Vì vắc-xin sốt xuất huyết là vắc xin từ vi rút sống được làm yếu, nên sau khi tiêm vắc xin cần chờ 4 tuần mới được hiến máu. 

Có phải ngay sau ngày tiêm vắc xin là tôi đã có miễn dịch và được bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết? 

Vì lịch tiêm chủng bao gồm 3 liều phải được tiêm cách nhau 6 tháng, nên tác dụng bảo vệ chống lại căn bệnh này sẽ đạt được sau khi tiêm đủ 3 liều, tức là một năm sau liều đầu tiên. 

Ngay cả sau khi tiêm vắc-xin vẫn nên tiếp tục sử dụng thuốc xua muỗi? 

Đúng vậy. Tiêm chủng không phải là cách thay thế cho các biện pháp bảo vệ ngăn ngừa muỗi đốt. Vẫn nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa thích hợp, bao gồm sử dụng thuốc xua xôn trùng, quần áo phù hợp và màn chống muỗi. 

Vắc-xin chỉ bảo vệ chống lại bệnh sốt xuất huyết do các týp huyết thanh 1, 2, 3 và 4 của vi rút sốt xuất huyết. Muỗi sốt xuất huyết cũng truyền các loại vi rút khác như Chikungunya và Zika, mà vắc-xin sốt xuất huyết không có tác dụng bảo vệ. 

Vắc-xin có thể gây sốt xuất huyết dengue không? 

Không. Vắc xin không gây sốt xuất huyết dengue và sốt xuất huyết nghiêm trọng. 

Tôi có thể tiêm vắc xin khác cùng với vắc-xin sốt xuất huyết được không? 

Không nên tiêm Dengvaxia® cùng với bất kỳ vắc-xin hoặc thuốc tiêm nào khác. Chưa có nghiên cứu cụ thể nào được tiến hành về việc sử dụng đồng thời vắc xin sốt xuất huyết với bất kì vắc xin hay dược phẩm nào khác. 

Sau khi khám, nếu cần sử dụng đồng thời với bất kì vắc-xin hay dược phẩm nào khác, phải dùng bơm kim tiêm riêng, và phải tiêm ở những vị trí khác nhau trên cơ thể. Trong các nghiên cứu lâm sàng, vắc xin làm giảm đáng kể số ca sốt xuất huyết.

Click đọc ngay…

Gà, vịt là món ăn ưa thích của nhiều người và không thể thiếu trong dịp tiệc tùng, cưới hỏi. Việc dùng hóa chất nhổ lông gia cầm 10 phút 3 con, sạch cả lông măng khiến “công nghệ” nước sôi, máy vặt lông gà, nhíp nhổ bị đánh bạt. Nhưng… có độc hại gì khi dùng những hóa chất này? 

Nhiều nơi dùng chất “tẩy lông” gia cầm 

Hóa chất giúp nhổ lông gà, lông vịt lại “nóng” khi ngày 11/4 vừa qua, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (Công an tỉnh Hậu Giang) kết hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra đột xuất và phát hiện cơ sở giết mổ gia cầm của ông Lê Đại Lợi (ở ấp Tân Bình 1, xã Long Phú, thị xã Long Mỹ) sử dụng hóa chất để nhổ lông gà, vịt. 

Việc dùng nhựa thông vặt lông gia cầm rộ lên ở Đồng bằng sông Cửu Long - xứ sở của vịt chạy đồng, mỗi ngày giết mổ hàng ngàn con vịt. Hóa chất dùng vào việc này là loại sáp màu vàng nhạt, không bao bì, nhãn mác, không rõ nguồn gốc được mua ở chợ hóa chất từ TP HCM về trộn với nhựa thông đun sôi lên là có nồi “hợp chất” nhổ lông gà, vịt siêu tốc. 

Tỷ lệ trộn của sáp và keo nhựa thông là 3:1, sau 3 phút là vặt sạch lông một con gà, sau 5 - 7 phút là vặt sạch cả lông măng của vịt. Vặt lông kiểu truyền thống mất 10 - 12 phút/con. Giá thuê vặt lông gà vịt thủ công 15.000 – 20.000 đồng/con, giờ vặt bằng hóa chất chỉ có 10.000 đồng/con. 

Tại TP HCM, Hải Phòng, Hà Nội, Phan Thiết, Hậu Giang… lực lượng quản lý thị trường đều đã phát hiện việc nhổ lông gà, vịt “siêu tốc” ở một số chợ và các cơ sở làm gà, vịt. Theo cách này, gia cầm sau khi cắt tiết được nhúng nhanh vào nồi nước pha hóa chất rồi mới nhúng sang thùng nước lã. 

Lớp hóa chất làm lông của gia cầm đông cứng lại ngay, chỉ cần túm lớp mảng đen phủ ngoài là sạch bong, không bị rách, trầy da và đẹp mắt hơn so với cách nhổ lông thủ công, hay nhổ máy. 

Nhựa thông khó ngấm vào thịt gia cầm 

Hầu hết người hành nghề cho rằng, nhựa thông làm lông gia cầm chỉ ở khâu sơ chế chứ không phải chế biến. Sau khi làm sạch lông, gia cầm được rửa lại bằng nước sạch sẽ trôi hết hóa chất, nếu có dính chút nào thì khi nấu ở nhiệt độ cao độc hại cũng hết. 

Nhận định về việc này, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Sinh học và Công nghệ thực phẩm) cho biết, nhựa thông có tính chất kết dính làm các mảng lông kết lại, chỉ cần tuốt một lượt là sạch, tiết kiệm thời gian công sức cho con người. 

Nhưng ông Nguyễn Duy Thịnh cho biết thêm, riêng sáp màu vàng nhạt trộn cùng với nhựa thông có thành phần chính là paraphin, khi ăn vào sẽ không tiêu hóa được. Còn với nhựa thông khó có thể ngấm vào thịt gia cầm và chưa có căn cứ nào cho thấy nhựa thông có thể ngấm vào thịt gia cầm trong quá trình làm lông... 

“Nhựa thông cũng là loại gel khó hòa tan trong nước, vì thế cũng không thể thấm qua da gia cầm, bởi muốn ngấm qua được lớp da của gia cầm cần có những tác động vật lý, hóa học khác và thời gian cần dài. Nguyên do là các tế bào biểu bì ở người và động vật cấu tạo phức tạp và không phải hoạt chất nào cũng dễ thẩm thấu qua da. Nếu chỉ nhúng gia cầm qua nồi sáp - nhựa thông thì độc chất khó có thể ngấm qua da vào thịt gia cầm với thời gian ngắn. Người làm cũng chỉ trụng sơ rồi vớt ra rửa nước sạch thì nhựa thông sẽ không tích tụ trên da của gia cầm. Nếu có quá tay ngâm gà, vịt trong nước nhựa thông nóng, lớp da của gia cầm sẽ bị tuột theo lông đi, không đẹp mắt. Ngoài ra, nếu thịt gia cầm mà ngấm nhựa thông thì sẽ không thể ăn được vì thịt rất đắng”, TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết.  

Cũng theo TS Nguyễn Duy Thịnh, ông từng cảnh báo trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc người vặt lông gia cầm bằng sáp và nhựa thông sẽ làm hại chính mình. Theo đó, khi đun sôi nhựa thông sẽ sinh ra khí amoniac (NH3) mùi khai, rất độc vì có thể gây kích thích niêm mạc, mắt, dạ dày, gây co thắt cơ quan hô hấp, làm bỏng da… 

Sở dĩ nói người giết mổ gia cầm có nguy cơ làm hại chính mình vì họ thường xuyên hít phải khí độc khi khí thoát ra ngoài, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của chính họ, còn làm ô nhiễm môi trường vì khí thải của lò đốt tại các cơ sở phát sinh nhiều mùi hôi khó chịu cho những người ở quanh đó. 

Mẹo nhổ lông vịt dễ dàng 

- Cắt tiết xong nhúng vào chậu nước lạnh cho nước ngấm khắp thân vịt. Vớt vịt ra và tưới giấm, hoặc rượu trắng vịt và để khoảng 10 phút hãy nhúng vào nước ấm khoảng 40oC sẽ dễ làm lông hơn. 

- Cho vịt uống 1 thìa rượu (hoặc 2 thìa giấm) để khoảng 5 - 10 phút cho các lỗ chân lông trương phồng lên. Sau đó cắt tiết, nhúng vào nước nóng 40oC sẽ rất dễ nhổ lông. 

- Khi nhổ lông vịt cần miết tay sát da và xuôi theo chiều lông mọc để sạch hết phần lông măng. 

- Không dùng nước nóng 100ºC vặt lông vịt vì lỗ chân lông vịt co lại, rất khó nhổ lông. 

- Để tẩy mùi hôi của vịt, dùng rượu trắng và muối xát đều lên da vịt, sau đó xả dưới vòi nước – vịt sẽ trắng và sạch. Trước khi chế biến, cho cả con vịt vào ngâm với nước lã 20 phút. 

Chị Nguyễn Thị Vân - một tiểu thương chuyên kinh doanh gà, vịt ở chợ Cẩm, Bắc Ninh

Click đọc ngay…

Scopolamine sẽ ngăn chặn ngay từ giai đoạn đầu, không để kí ức được hình thành. Những sự kiện xảy ra trong thời gian thuốc ảnh hưởng tới thần kinh con người sẽ không được ghi lại. 

Scopolamine giết chết kí ức  tạm thời

Một người phụ nữ đang đi trên phố thì một người đàn ông tiến đến hỏi đường. Vì địa điểm khá gần nên chị này đã đưa anh ta tới đó. Sau khi cùng nhau uống nước hoa quả, chị đưa kẻ lạ mặt về nhà và giúp hắn nhặt nhạnh tất cả những gì có giá trị, gồm cả tiền tiết kiệm của mình và chiếc máy ảnh của bạn trai. 

Đây là chuyện truyền miệng của một trong những người tự cho mình là nạn nhân của Scopolamine - một loại thuốc điều chế từ cây Borrachero (Colombia). Demencia Black, một người bán Scopolamine ở thủ phủ Bogota cho biết loại thuốc này dễ sử dụng tới mức đáng sợ. 

Theo như thông tin anh này cung cấp cho tờ Vice, chỉ cần thổi Scopolamine vào mặt người đi đường là vài phút sau họ sẽ nằm trong sự sai khiến của bạn. "Bạn có thể bảo họ làm gì cũng được", Black giải thích, "Lúc đó, họ giống như trẻ con vậy". Black cho biết Scopolamine nếu sử dụng với liều cao thì có thể gây chết người. 

Scopolamine làm tim đập nhanh hơn và gây ra tình trạng kích động. Nhiều kẻ tiêu thụ thuốc bất lương đã lợi dụng đặc tính này của Scopolamine để chế thuốc gây nghiện. Tháng 5/1996, có ít nhất 116 người ở Philadelphia (Mỹ) phải tới bệnh viện cấp cứu sau khi sử dụng ma túy chế từ cocaine và Scopolamine pha loãng. 

Tại Baltimore (Mỹ), có 3 người đã tử vong vì hít và tiêm hỗn hợp Scopolamine và dextromethorphan (một loại thuốc giảm ho) vào người. Scopolamine biến người ta thành dạng không có nhận thức giống như các zombie (thây ma sống) nên người chịu ảnh hưởng của thuốc không thể nhớ chuyện gì đã xảy ra. 

Thông thường, kí ức của con người được hình thành qua 3 giai đoạn: tạo thành kí ức, hình thành kí ức dài hạn và quá trình tái hiện. Khi được đưa vào cơ thể, Scopolamine sẽ ngăn chặn ngay từ giai đoạn đầu, không để kí ức được hình thành. Những sự kiện xảy ra trong thời gian thuốc ảnh hưởng tới thần kinh con người sẽ không được ghi lại. Vì thế, đến khi thuốc hết tác dụng, người ta vẫn không tài nào nhớ nổi chuyện gì đã xảy ra. 

Theo Đặc san Dược lí Lâm sàng của Anh, loại thuốc này có thể gây ra tình trạng mất trí nhớ ở mức độ tương tự như thuốc an thần diazepam. Do cấu trúc hoá học, thuốc có thể gây ra tình trạng ảo giác rất mạnh. 

Thời cổ xưa, loại thuốc này được ban cho các phu nhân của những thủ lĩnh đã qua đời ở Colombia. Những người phụ nữ này bị chôn sống tại chính hầm mộ của chồng mình. Trong thời hiện đại, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại sử dụng loại thuốc này vào quá trình thẩm vấn tù nhân trong thời kì Chiến tranh Lạnh như một loại thuốc khai thác sự thật (loại thuốc có khả năng làm con người tiết lộ những điều mình muốn che giấu). 

Thực hư lẫn lộn 

Có rất nhiều thông tin đồn đại về việc các dạng chiết xuất khác nhau của Scopolamine được sử dụng như một loại "thuốc thôi miên". Năm 2008, trong một email cảnh báo được chia sẻ rộng rãi, người ta kể rằng một người phụ nữ được cho là đã bị thuốc burundanga (một tên gọi khác của Scopalamine) tác động. 

Sau khi nhận tấm card từ một người đàn ông tự xưng là họa sĩ tại một trạm xăng ở thành phố Katy (Texas, Mỹ) và lái xe rời đi, người phụ nữ này bỗng cảm thấy chóng mặt và không thể thở được. Cô cố gắng mở cửa sổ và cảm thấy bàn tay mà mình vừa chìa ra để cầm tấm card của người đàn ông lạ mặt có mùi thơm. 

Trong khi đó, người đàn ông lạ kia cùng bạn của mình vẫn lái xe đi theo cô. Khi cô lái xe vào một nhà dân và bóp còi xin trợ giúp, hai người này cũng lái xe đi mất. Tin đồn này khẳng định có mùi thơm phát ra từ tấm card bị tẩm burundanga. 

Phân tích nội dung của email nói trên, trang About.com đã chỉ ra những điều vô lí. Thứ nhất, burundanga là chất không mùi, không vị, nhưng nạn nhân lại cho rằng tấm card bị tẩm thuốc và có mùi. Thêm nữa, nạn nhân được cho là đã bị đầu độc chỉ bằng cách chạm vào tấm card. Còn các nguồn tin lại khẳng định rằng nạn nhân bị burundanga chi phối khi họ hít hoặc ăn/uống, hoặc tiếp xúc với nó trong một khoảng thời gian đủ dài để thuốc phát huy tác dụng. 

Cũng theo trang About.com, các nguồn tin cũng như cơ quan điều tra chưa xác nhận bất cứ vụ phạm tội bằng burundanga nào xảy ra ngoài vùng Mỹ Latinh. Như vậy tính xác thực của email nói trên không cao. Nhiều email cảnh báo về các vụ tấn công, cướp tài sản, thậm chí hãm hiếp bằng burundanga cũng chứa đựng những thông tin mâu thuẫn như vậy. 

Để chứng thực thông tin về loại thuốc này, phóng viên Ryan Duffy của Vice cho biết anh này cùng đồng nghiệp đã trực tiếp tới Botoga, thủ đô Colombia. Viết trên CNN, Duffy cho biết chỉ riêng việc nhắc tới scopolamine cũng khiến người dân địa phương sợ hãi. Trong một tuần theo đuổi thông tin về loại thuốc thôi miên, họ đã được nghe nhiều câu chuyện từ những người đã tự nhận đã bị "thôi miên" bằng scopolamine. 

Nhóm của Duffy thậm chí còn nói chuyện với không ít các nhân viên thực thi luật pháp và chuyên gia y tế, những người đã xác nhận tất cả những gì họ được nghe kể. Những câu chuyện này khiến Duffy sợ hãi đến mức bỏ luôn ý định ban đầu là sẽ tự mình thử scopolamine. Sau một tuần, anh và các đồng nghiệp đã rời khỏi Colombia trong trạng thái gần như hoảng loạn. Họ không thể tự mình khẳng định tác dụng đáng sợ của scopolamine, nhưng cũng không thể phủ nhận điều đó.

Click đọc ngay…

Tại sao uống nước, hít khói thuốc lá từ kẻ lạ có thể bị mê man như kiểu "thôi miên" từ đó dẫn đến mất của, bị hại? Thực chất kẻ gian đã dùng một thứ thuốc có tên Scopolamine để gây ảo giác, làm mất đi thần trí và đưa con người vào trạng thái như bị thôi miên, sau đó thực hiện hành vi phi pháp

Vài nét về scopolamine  

Scopolamine còn có tên hyoscine là thuốc dùng lâu đời. Đầu tiên, nó là một dược chất được chiết xuất từ cây thuốc có tên Atropa belladonna (ở ta có cây cà độc dược thuộc loại này), và được phân vào nhóm thuốc kháng tiết cholin (anticholinergic). 

Được dùng đường uống hay tiêm, scopolamine phải dùng khi có đơn thuốc của bác sĩ để trị đau do co thắt cơ trơn (như đau dạ dày - ruột, đau thận, đường mật...). Nhưng do gây nhiều tác dụng phụ có hại nên hiện nay scopolamine chủ yếu dùng trị nôn, chống say tàu xe và dùng đưới dạng băng dán mà không dùng dạng toàn thân là uống hay tiêm nữa. 

Hiện nay trên thị trường dược phẩm có dạng thuốc là miếng băng dán Scopoderm TTS, Kimite… dùng dán lên da sau tai để chống say tàu xe. Nhưng cần lưu ý thuốc này dù là dán lên da nhưng có thể gây các tác dụng phụ rất khó chịu như ở người lớn là bị khô miệng, khó tiểu tiện, thậm chí là bí đái, nhìn mờ… Còn ở trẻ em, khi dùng miếng dán chống nôn say tàu xe có thể bị hoảng loạn, rối loạn ý thức, la khóc bất thường, hoa mắt nhìn không rõ… 

Ngay từ khi ra đời, với tác dụng kháng tiết cholin gây nhiều tác hại ở hệ thần kinh mà scopolamine được mệnh danh là “hơi thở của quỷ” và gần đây được dùng gây tội ác. 

Tội phạm lợi dụng scopolamine để gây hại 

Scopolamine dùng quá liều sẽ gây ngưng thở và tử vong. Còn dùng liều cao chưa đến liều gây chết, nó có tác dụng gây hoang tưởng ảo giác rất mạnh, thậm chí gây mê đồng thời có khả năng làm mất đi thần trí của con người và đưa con người vào trạng thái như bị thôi miên. 

Nhiều báo cáo cho thấy scopolamine được tội phạm dùng để xóa trí nhớ và làm mất ý thức tạm thời của nạn nhân sau khi gây tội ác. Đã có hơn 50.000 trường hợp dùng scopolamine gây tội ác được báo cáo tại Columbia. Trong đó, nhiều phụ nữ ở Columbia trình báo với cơ quan cảnh sát địa phương rằng họ như bị bỏ bùa, bị kẻ gian điều khiển làm những việc như đưa hết tiền bạc hoặc thậm chí bị hãm hiếp. 

Ở nước ta, đã xảy ra những vụ việc mà nhiều nạn nhân trình báo họ đã bị thôi miên, đến mức ngoan ngoãn tự mở tủ đưa hết tài sản trong tình trạng vô thức, và bị chiếm đoạt tài sản hoặc bị lừa làm những việc mà bản thân không ý thức được. 

Những vụ gây tội ác như thế được cho là do tác dụng gây ảo giác, làm mất trí nhớ tạm thời của scopolamine. Và scopolamine có khả năng gây tác dụng như thế khi kẻ gian bí mật bỏ nó vào sữa, bia, nước giải khát... và cho nạn nhân uống. 

Cần phải kể, scopolamine chứa nhiều trong lá cây cà độc dược nên kẻ gian cũng có thể dùng lá cây này phơi khô, xắt nhỏ quấn thành thuốc lá hút và phà khói vào mặt nạn nhân. Khói đó chứa đủ scopolamine gây ảo giác cho nạn nhân. 

Biết các điều kể trên, chúng ta đề cao cảnh giác không thân cận quá đáng với kẻ lạ có vẻ nhiệt tình, vồn vã với mình. 

Cách đối phó với các vụ án do scopolamine

Thuốc scopolamine nếu đã uống vô bụng mà không tìm cách ói mửa thì khó lòng hóa giải được tác dụng của thuốc nhất là liều thuốc dùng cao. Còn khói thuốc cũng vậy, niêm mạc đường hô hấp hấp thu thuốc rất nhanh và nhiều, đã hít đủ liều rồi thì cũng khó hóa giải được tác dụng của thuốc. 

Cách hóa giải tốt nhất là đừng uống hoặc hít khói thuốc. Kẻ gian phà khói thuốc gây ảo giác cho kẻ khác đương nhiên biết cách không cho khói thuốc hại mình bằng cách nín thở, không hít khói thuốc vào đường hô hấp. 

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC

Theo sức khỏe đời sống

Click đọc ngay…

Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) vừa công bố trường hợp bệnh nhân đầu tiên được xác nhận mắc bệnh do virus Zika gây ra qua đường tình dục. Trước đó, các quan chức y tế cho biết, virus Zika gây bệnh đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh và đang là nguyên nhân gây các dị tật bẩm sinh cho hàng nghìn trẻ em ở Brazil là do muỗi truyền. 

Đến nay đã có thêm các bằng chứng khẳng định giả thiết của các nhà khoa học về con đường lây truyền của virus, đó là qua đường truyền máu và quan hệ tình dục. 

Các cơ quan y tế Mỹ khẳng định, bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm virus Zika qua quan hệ tình dục với người mắc phải đầu tiên tại Mỹ là một người ở bang Texas. Bạn tình của người này bị bệnh sau khi du lịch tại quốc gia đang có dịch, trong khi bệnh nhân bị nhiễm bệnh không hề đi du lịch. 

Giám đốc Cơ quan y tế và dịch vụ con người Dallas cho biết, giờ đây, chúng ta đã biết rằng virus zika lây bệnh qua đường tình dục, người dân cần nâng cao nhận thức để bảo vệ bản thân và những người xung quanh. Sử dụng bao cao su là biện pháp phòng ngừa tốt nhất đối với các bệnh lây truyền qua đường tình dục. 

Trong lịch sử đã xuất hiện báo cáo về việc tìm thấy virus này trong tinh dịch của một người đàn ông ở Tahiti, ông này đã truyền bệnh cho vợ của mình, đây là trường hợp được báo cáo vào năm 2008, các nhà nghiên cứu Colorado cho biết. Tuy nhiên các chuyên gia y tế cảnh báo, khả năng lây truyền virus zika chủ yếu vẫn là do muỗi truyền, bất cứ một người nào cũng dễ dàng bị nhiễm bệnh khi bị muỗi mang virus đốt, bệnh đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ có thai. 

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus zika. WHO cảnh báo rằng virus zika đang lây lan với tốc độ chóng mặt tại châu Mỹ và cảnh báo số ca nhiễm có thể lên đến 4 triệu trong năm nay. 

Tại cuộc họp của Ủy ban Khẩn cấp WHO ở Geneva, Thuỵ Sĩ hôm 1/2, Tổng giám đốc WHO Margaret Chan cho biết các chuyên gia đã thống nhất về "khả năng liên quan giữa hiện tượng nhiễm virus zika trong khi mang thai và chứng não nhỏ bất thường ở trẻ sơ sinh, dù chưa được chứng minh một cách khoa học". Bà cho biết, ngày càng có nhiều bằng chứng khẳng định virus gây dị tật và có khả năng đe dọa tính mạng của trẻ sơ sinh. 

CDC cho biết, hầu hết các trường hợp bé sơ sinh bị mắc chứng đầu nhỏ ở Brazil đều do người mẹ nhiễm bệnh trong 3 tháng đầu của thai kỳ, tuy nhiên có một số bằng chứng cho thấy khả năng gây ra dị tật cho thai nhi do người mẹ nhiễm virus trong cả quá trình thai nghén. 

Trong vụ dịch Zika tại Brazil từ tháng 3/2015 đến tháng 1/2016 đã xác định được hơn 3500 trường hợp đầu nhỏ trong số trẻ sơ sinh được sinh ra từ những bà mẹ bị nhiễm virus Zika, tăng gấp 20 lần so với số trẻ mắc dị tật này trong những năm trước khi vụ dịch xảy ra. Người ta cũng đã tìm thấy ARN của virus Zika trong các thai nhi bị sảy thai khi bà mẹ bị nhiễm virus. 

Bệnh do virus Zika hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như không có vaccin phòng bệnh. Theo các cơ quan nghiên cứu phát triển vaccin, để phát triển một loại vaccin phòng bệnh cần ít nhất từ 10-15 năm. 

Các quan chức Mỹ ban bố cảnh báo du lịch đối với phụ nữ mang thai, những người đang mang thai không nên đi tới 22 quốc gia và khu vực ở Mỹ Latinh bao gồm Bolivia, Brazil, Colombia, Ecuador, El Salvador, Guiana thuộc Pháp, Guatemala, Guyana, Honduras, Mexico, Panama, Paraguay, Suriname và Venezuela, và khu vực thuộc vùng Caribbean: Barbados, Guadeloupe, Haiti, Martinique, St. Martin và Puerto Rico. Ngoài ra, còn có một số điểm như Cape Verde, ngoài khơi bờ biển phía tây châu Phi, Samoa ở Nam Thái Bình Dương. 

Những điều cần biết về virus Zika Virus Zika là gì? 

Là loại virus lần đầu tiên được phát hiện trên khỉ ở Uganda năm 1947, tên của loại virus này được đặt theo tên khu rừng Zika- nơi lần đầu tiên nó được phát hiện. Nguồn gốc virus chủ yếu vùng nhiệt đới châu Phi. Năm 2015 virus Zika xuất hiện ở Brazil, các quốc gia Mỹ Latinh và đảo Caribe. Đây là căn bệnh mới nổi quan trọng bởi nó gây ra dị tật cho trẻ sơ sinh. 

Triệu chứng của nhiễm virus Zika 

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Cấp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, thời gian ủ bệnh Zika khoảng 2-12 ngày sau khi bị muỗi đốt. Khoảng 75-80% số bệnh nhân bị nhiễm virus Zika không có biểu hiện lâm sàng. Các bệnh nhân có biểu hiện bệnh thường nhẹ. 

Bệnh nhân thường khởi phát cấp tính với các biểu hiện sốt nhẹ (37,8-38,5 °C), mệt mỏi, mọc ban dát sẩn trên da, đau các khớp nhỏ ở bàn tay và bàn chân, viêm xung huyết kết mạc, đau cơ, nhức đầu, đau hố mắt, và suy nhược. 

Một số ít bệnh nhân có thể có đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, loét niêm mạc hoặc ngứa. Cần chỉ định theo dõi siêu âm thai đối với phụ nữ có thai nghi nhiễm virus Zika để có thể phát hiện biến chứng thai nhi đầu nhỏ. 

Muỗi là con đường chính lây truyền virus Zika

Con đường lây truyền của virus Zika 

Các chủng muỗi Aedes có thể gây lây truyền virus Zika bao gồm A. africanus, A. aegypti, A. vitattus, A. furcifer, A. apicoargenteus, và A. luteocephalus. Khi muỗi hút máu người hay động vật bị nhiễm virus Zika, virus sẽ nhân lên trong cơ thể muỗi và ủ bệnh sau 10 ngày có thể gây truyền virus cho người hoặc động vật khác. 

Một cá thể muỗi nhiễm virus Zika có thể truyền virus cho các thế hệ muỗi con cháu. Ngoài lây truyền qua muỗi đốt là con đường chủ yếu, còn nhiều đường lây truyền khác có thể làm truyền virus Zika như lây truyền từ mẹ sang thai nhi, lây truyền qua quan hệ tình dục. ARN của virus Zika cũng đã được phát hiện trong máu, nước tiểu, tinh dịch, dịch não tủy, nước ối và sữa của các bệnh nhân nhiễm virus Zika. 

Bệnh do virus Zika gây dị tật gì ở trẻ sơ sinh 

Nghiên cứu ở 35 trẻ Brazil với đầu nhỏ, CT sọ và siêu âm xuyên sọ đã phát hiện tình trạng vôi hóa lan tỏa trong não. Khoảng 1/3 số trường hợp có sự di cư tế bào bất thường làm đảo lộn cấu trúc não như hội chứng não mịn (lissencephaly) hay hội chứng phì đại cuốn não (pachygyria). 

Giãn não thất thứ phát do teo vỏ não hay các cấu trúc dưới vỏ cũng thường gặp. Một số trẻ có hạn chế vận động khớp bẩm sinh (arthrogryposis) do khiếm khuyết thần kinh vận động chu sinh. Teo võng mạc bẩm sinh cũng được ghi nhận ở các trẻ có dị tật đầu nhỏ sơ sinh. Các dị tật này có thể xuất hiện khi mẹ bị nhiễm virus Zika trong bất kỳ quý nào của thai kỳ. 

Phòng bệnh do virus Zika 

- Hiện chưa có vắc xin phòng bệnh do virus Zika. Phòng bệnh chủ yếu bằng hạn chế đi đến vùng lưu hành dịch Zika. Các cá nhân trong vùng dịch áp dụng các biện pháp hạn chế muỗi đốt như: Mặc quần áo kín, sáng màu, dùng các thuốc xua đuổi côn trùng, nằm màn... 

- Tại vùng có dịch cần triển khai các biện pháp diệt muỗi như: Đảm bảo vệ sinh môi trường, loại bỏ các vật dụng đọng nước, đậy kín các chum, bể hoặc thả cá diệt loăng quăng, diệt muỗi bằng bẫy... 

- Cần sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục với người bị nhiễm virus Zika. 

- Mặc dù đã phát hiện ARN của virus Zika trong sữa nhưng chưa có bằng chứng lây truyền virus Zika qua bú mẹ nên chưa có khuyến cáo kiêng cho con bú trong khi mẹ nghi ngờ hoặc xác định bị nhiễm virus Zika

Click đọc ngay…

Tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP HCM, cứ sau Tết cho đến tháng 3, tháng 4 là có hàng trăm người đến tiêm vắc-xin ngừa dại vì bị chó cắn. 

Mới đây, tại tỉnh Thanh Hóa đã xảy ra vụ chó cắn nhiều người khiến một phụ nữ đang mang thai tử vong. Điều đáng lo là tai nạn thương tâm này có phần do sự chủ quan của nạn nhân. 

Nắng nóng: Mùa của bệnh dại 

Chó mèo cắn - Nguyên nhân hàng đầu gây bệnh dại

Nạn nhân nêu trên là chị N.T.H (31 tuổi). Trước đó, con chó nhà chị có biểu hiện bất thường, rượt cắn 7 người hàng xóm. Nhiều người đã đến trung tâm y tế huyện tiêm phòng vắc-xin nên thoát chết. Riêng chị H. cũng bị cắn nhưng không tiêm vì nghĩ đây là chó nhà. Vài ngày sau, chị có biểu hiện co giật, sùi bọt mép và tử vong. Đây không phải là trường hợp hiếm hoi chết oan uổng do chủ quan với bệnh dại. Bệnh viện (BV) 

Bệnh nhiệt đới TP HCM là nơi thường xuyên tiếp nhận cấp cứu các bệnh nhân chuyển tới trong tình trạng nguy kịch, gần đây nhất là em N.V.N (14 tuổi, ngụ Cà Mau). N. bị chó cắn nhưng không đi chích ngừa mà tự điều trị bằng cách dùng đất sét đắp vào vết thương để “hút virus dại ra”. Vài tháng sau, em có biểu hiện chán ăn, nhức đầu, hoại tử ở vết thương. Khi được đưa đến BV thì N. lên cơn dại kịch phát, dù được các bác sĩ tích cực cứu chữa nhưng không qua khỏi sau 10 ngày. 

Trước đó, một ngư dân ở Bà Rịa - Vũng Tàu đã bị chó cắn khi tàu vừa cập bến. Người đàn ông này cũng đi chích ngừa nhưng chưa đủ liều thì ngưng giữa chừng do đã đến lúc tàu ra biển. Khi tàu ra tới ngư trường, khai thác cá chưa được bao lâu thì anh đã lên cơn dại, sợ gió, sợ nước… Dù anh được đưa nhanh vào đất liền nhưng không còn cứu kịp. 

TS-BS Lê Mạnh Hùng, Phó Giám đốc BV Bệnh nhiệt đới TP HCM, cho hay dù khuyến cáo nhiều nhưng các trường hợp chủ quan để mắc dại dẫn đến chết oan uổng vẫn cứ xảy ra. Thậm chí, nhiều khi người bị cắn chết rồi nhưng con chó thủ phạm vẫn còn sống. 

Năm nào cũng vậy, thời điểm sau Tết là có hàng trăm người đến chích ngừa vắc-xin dại. Trung bình mỗi ngày, BV tiếp nhận hàng chục trường hợp. Nạn nhân bị chó cắn có cả người lớn và trẻ em, ngụ tại TP HCM và các tỉnh lân cận. 

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Kim Phượng, Trạm Phòng chống dịch - Kiểm dịch động vật TP HCM, bệnh dại ở vật nuôi chủ yếu bùng phát vào mùa nắng nóng. Trung bình mỗi ngày, trạm tiếp nhận chích ngừa 35-40 con chó, chưa kể những con đã có biểu hiện bệnh được xử lý riêng. “Vào mùa hè, người dân phải hết sức cảnh giác với chó dại và không nên chủ quan” - bác sĩ Phượng khuyến cáo. 

Vắc-xin phòng dại không gây bất thường thai nhi 

Theo Viện Pasteur TP HCM, những năm gần đây, tại khu vực phía Nam đã có trên 20 trường hợp bị chó cắn tử vong do không đi tiêm ngừa. Các chuyên gia y tế cho biết chó cắn là một tai nạn phổ biến và rất nguy hiểm. Trong đó, nhiều thai phụ bị chó cắn nhưng vì sợ tiêm vắc-xin phòng dại ảnh hưởng đến bào thai nên thường chần chừ không muốn tiêm. Đây là điều rất nguy hiểm. 

Các chuyên gia sản khoa cho biết hiện không có bằng chứng nào về sự bất thường của bào thai do tiêm vắc-xin phòng dại gây ra. Vì vậy, không có chống chỉ định tiêm vắc-xin phòng dại cho phụ nữ có thai vì khi đã bị chó dại cắn thì đây là sự lựa chọn duy nhất để phòng bệnh dại bột phát, tránh nguy hiểm đến tính mạng cho bà mẹ và thai nhi. 

Các bác sĩ cảnh báo cho đến nay, vẫn chưa có loại thuốc đặc hiệu nào chữa được bệnh dại. Một khi đã lên cơn dại kịch phát là 100% tử vong. Do đó, biện pháp hữu hiệu là thực hiện kiểm soát và dự phòng loại trừ bệnh dại ở động vật lẫn con người. Cụ thể là triển khai quản lý vật nuôi, tiêm vắc-xin phòng ngừa và huyết thanh kháng dại càng sớm càng có hiệu quả. 

Hiện nay, vắc-xin phòng dại an toàn cho cả phụ nữ mang thai - tất nhiên phải có sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa. “Một khi đã mắc bệnh dại thật sự thì vô phương cứu chữa. Vì vậy, ngay sau khi bị chó cắn cần phải được tiêm ngừa bệnh dại và tuân thủ đúng theo phác đồ, chỉ dẫn của bác sĩ” - TS-BS Lê Thị Thu Hà, Khoa Sản BV Từ Dũ (TP HCM), lưu ý.

Click đọc ngay…

Ấu dâm nhiều khi được hiểu là các hành động lạm dụng tình dục với trẻ em. Thế nhưng, định nghĩa này là không chính xác và phản ánh sai tình hình chung của những người mắc bệnh ấu dâm. 

Ấu dâm là bệnh gì? 

Ấu dâm là một chứng rối loạn tình dục bao gồm những ham muốn tình dục đối với trẻ em dưới tuổi vị thành niên, tức là khoảng dưới 14 tuổi. Người mắc bệnh phải ít nhất 16 tuổi và lớn hơn trẻ bị hại ít nhất 5 tuổi. 

Ấu dâm nhiều khi được hiểu là các hành động lạm dụng tình dục với trẻ em. Thế nhưng, định nghĩa này là không chính xác và phản ánh sai tình hình chung của những người mắc bệnh ấu dâm. Cần ghi nhớ rằng ấu dâm là bệnh. Không phải ai mắc bệnh ấu dâm cũng có hành vi tình dục với trẻ em, cũng như những người có hành vi tình dục với trẻ em cũng không chắc chắn là có bệnh ấu dâm. 

Ai thường mắc ấu dâm? 

Hầu hết người có xu hướng ấu dâm là nam giới, nhưng cũng có những trường hợp người bệnh là nữ giới. Tuy nhiên chưa có con số chính xác vì đa số những người bệnh đều lẩn tránh và khó phát hiện. Các nghiên cứu thu thập được từ bệnh này phần nhiều là từ những đối tượng đã có hành động tình dục với trẻ em. Vì vậy, kết quả nghiên cứu không đảm bảo chính xác. 

Nạn nhân thường là ai? 

Nạn nhân có thể ở nhiều độ tuổi, từ trẻ sơ sinh cho đến tuổi vị thành niên. Sự lệch lạc trong nhu cầu tình dục khiến người bệnh không thể điều khiển được hành vi, dù biết đó là điều vô đạo đức. 

Nạn nhân bao gồm cả bé trai và bé gái. Suy nghĩ lạm dụng tình dục thường chỉ xảy ra ở bé gái khiến các bé trai trở thành "miếng mồi" cho những người có bệnh ấu dâm. Theo một thống kê ở Mỹ, 1 trong 4 bé gái và 1 trong 6 bé trai bị lam dụng tình dục trước năm 18 tuổi. 

Những dấu hiệu và triệu chứng của ấu dâm là gì? 

Ấu dâm thường được người bệnh tự phát hiện khi qua khỏi tuổi dậy thì, khi xu hướng tình dục của họ vẫn tập trung vào đối tượng trẻ em mà không có hứng thú với người cùng tuổi. 

Người bệnh không thể chọn xu hướng tình dục của bản thân và thường cảm thấy sợ hãi vì cảm xúc của mình. Sự kỳ thị của xã hội làm người bệnh trốn tránh khỏi xã hội và cảm thấy khó tiếp xúc với người khác. Đây cũng là một lý do khiến người bệnh cảm thấy hấp dẫn bởi trẻ em vì trẻ em dễ gần và không phán xét như người lớn. 

Gần đây, giới khoa học và xã hội có sự chú ý hơn đến các vấn đề tâm lý nên cũng có nhiều người cởi mở hơn về bệnh ấu dâm của mình cho mục đích khoa học. Họ cho biết họ cảm thấy các triệu chứng như tự ti và cảm thấy bị tách biệt khỏi xã hội. Họ còn bị trầm cảm và luôn lo sợ người khác biết về xu hướng tình dục của mình. Tất cả các điều này khiến họ tránh xã giao với người khác. 

Người bệnh cho biết họ nhận ra sở thích của mình là sai trái và nếu họ hành động để thỏa mãn nhu cầu thì sẽ phạm luật pháp. Vì vậy, người bệnh luôn kiểm soát bản thân và tìm cách an toàn để thỏa mãn bản thân. Một số trường hợp có hành động bạo hành trẻ em thường có bệnh tâm thần khác, như lo âu, trầm cảm nặng, rối loạn tâm trạng và lạm dụng chất kích thích. 

Nguyên nhân gây ra ấu dâm là gì? 

Hiện nay vẫn chưa biết chính xác nguyên nhân gây ra ấu dâm. Các bệnh về tâm lý là lĩnh vực được đầu tư chỉ mới gần đây. Hầu hết các chuyên gia cho rằng tình trạng này có liên quan đến các nhân tố tâm lý xã hội chứ không phải các nhân tố sinh học. 

Một số bác sĩ cho rằng các nhân tố tính cách có ảnh hưởng đến bệnh nhân bao gồm các vấn đề về sự gắn bó hoặc phụ thuộc vào gia cảnh bất thường. Bị quấy rối khi còn nhỏ cũng có thể là một trong những nguyên nhân gây ra ấu dâm. Tuy nhiên, con số này là không nhiều và cũng không chắc chắn sẽ dẫn tới bệnh ấu dâm. Từ năm 2002, một số nghiên cứu về yếu tố sinh học gây ra bệnh ấu dâm được tiến hành. 

Các yếu tố được nghiên cứu và giả thuyết đưa ra chẳng hạn như: 

• Chỉ số IQ và trí nhớ kém; 

• Ít chất trắng trong não bộ hơn; 

• Ít hormone testosterone; 

• Các vấn đề trong não bộ. 

Trong số các yếu tố trên, các vấn đề về não bộ được đồng tình nhiều nhất. Ở người thường, khi nhìn thấy trẻ em, não bộ tự phát ra sóng thần kinh làm trỗi dậy bản năng bảo vệ và che chở. Tuy nhiên ở người bệnh ấu dâm, các cảm xúc này bị nhiễu và não bộ làm cho người bệnh cảm thấy có hứng thú tình dục. 

Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc ấu dâm? 

Cho đến hiện nay chưa thể xác định được yếu tố tăng nguy cơ bệnh. 

Những phương pháp nào dùng để điều trị ấu dâm?

Ấu dâm là một bệnh mãn tính. Việc điều trị nên tập trung vào thay đổi hành vi trong thời gian dài. Liệu pháp điều trị là theo dõi và đoán trước các trường hợp có thể xảy ra hành động sai lầm để phòng tránh. Ngoài ra, các nhóm điều trị và bác sĩ tâm lý luôn được chỉ định để giúp người bệnh. 

Đôi khi bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc để làm giảm ham muốn tình dục. Các thuốc này bao gồm medroxyprogesterone acetate. Thuốc làm giảm testosterone và các chất ức chế tái hấp thu serotonin cũng có thể được sử dụng. 

Đồng thời bệnh nhận cần điều trị các bệnh như nghiện rượu hoặc nghiện chất kích thích nếu có. Đối với điều trị trẻ em bị lạm dụng, mục đích quan trọng nhất là bảo vệ trẻ khỏi việc bị lạm dụng lần nữa. Đôi khi nhiều trẻ bị lạm dụng cần phải nhập viện để điều trị tâm lý nếu bị hoảng loạn. 

Một số bác sĩ có thể dùng chụp cắt lớp MRI và một số thiết bị theo dõi sóng não để theo dõi hoạt động bộ não. Các sóng thu lại sẽ cho thấy người bệnh bị kích thích bởi những hình ảnh nào, từ đó có thể chẩn đoán bệnh. 

BS. Nguyễn Thế Lương 

(Theo Ferri, Fred. Ferri’s Netter Patient Advisor. Philadelphia, PA: Saunders/ Elsevier, 2012)

Click đọc ngay…

Nam thanh niên Việt Nam thấp hơn nhiều so với Nhật hoặc Singapore, nhỉnh hơn Indonesia và Philippines. Trong nước, người miền Trung chăm rèn luyện thể thao nhất, còn người ở đồng bằng Bắc Bộ tự đánh giá là khỏe nhất.

Click đọc ngay…

Thông tư 01/2016 của Bộ NN&PTNT, sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư số 57/2012, cho phép tăng giới hạn xác định dương tính với chất cấm. Ngay lập tức đã có ý kiến phản ứng trái chiều với nội dung thông tư này… Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của TS.BS Trần Bá Thoại về vấn đề này. 

Chất đồng vận beta là chất gì? 

Chất kích nạc, tạo nạc, thực chất là các thuốc nhóm đồng vân giao cảm beta (beta-agonists) có tác dụng làm giãn cơ trơn thành phế cuống phổi, cơ tử cung, đồng thời kích thích giải phóng insulin và quá trình phân giải glucose...như các catecholamines (adrenaline, dopamine..) trong cơ thể con người. 

Hiện nay, khá nhiều chất beta-agonist được tổng hợp như salbutamol, clenbuterol, fenoterol, formoterol, isoproterenol, metaproterenol, terbutaline, pirbuterol, procaterol, befunolol, mabuterol, ractopamine, reproterol, rimiterol, tretoquinol, tulobuterol, zilpaterol, zinterol…trong đó salbutamol và terbutaline là thông dụng nhất để điều trị hen. 

Trong y khoa, chất đồng vận beta được dùng rất nhiều để điều trị hen phế quản do tác dụng giãn cơ phế quản rất đặc hiệu. Vì là thuốc, nên khi dùng các chất đồng vận cần phải tuân theo liều lượng và liệu trình nghiêm ngặt, và có khuyến cáo phải hết sức thận trọng đối với người tăng huyết áp, đái tháo đường, tai biến mạch máu cũ, phụ nữ mang thai…. Nếu quá liều hoặc ăn phải thịt gia súc có chứa nhóm beta-agonist này sẽ bị nhịp tim nhanh, tăng huyết áp, nhức đầu, tay chân run, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa. 

Năm 2006, Đại học Cornell và Đại học Stanford (Mỹ) nghiên cứu trên những người thường xuyên hít beta-agonist để chữa hen suyễn và bệnh phổi tắt nghẽn mãn tính (COPD) có nguy cơ tử vong gấp đôi so với nhóm dùng giả dược. 

Chất tạo nạc đã bị cấm trong chăn nuôi 

Khi cho các beta-agonists vào thức ăn, lợn sẽ nở mông, nở đùi, tăng trọng nhanh, đặc biệt là giảm phần mỡ và tăng tỷ lệ thịt nạc. Do đó, các nhà chăn nuôi đã lén lút, phi pháp thúc lợn nạc bằng thuốc đông vận beta này. Các nước trên thế giới đều đã cấm sử dụng nhóm beta- agonist để làm chất kích thích tăng trọng trong chăn nuôi. 

Tổ chức Y tế Thế giới WHO cũng như Tổ chức Lương nông Thế giới FAO cũng có thông tư cấm sử dụng tất cả các hợp chất khác trong nhóm beta- agonists trong chăn nuôi. Ở Việt Nam, beta-agonist cũng được cho vào danh sách cấm dùng từ năm 2002. 

Một thông tư khó hiểu!!! 

Như vậy, rõ ràng các chất tạo nạc là chất cấm từ 2002. Năm 2010, Bộ NN&PTNT đã ban hành Thông tư 54 quy định chi tiết về kiểm tra các chất tồn dư trong các sản phẩm chăn nuôi, trong đó đặc biệt lưu ý ba chất cụ thể là ractopamine, clenbuterol và salbutamol. 

Thông tư 01/2016 của Bộ NN&PTNT, sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư số 57/2012, quy định việc kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm các chất cấm thuộc nhóm beta-agonist trong chăn nuôi có hiệu lực từ ngày 15/02/2016 có chi tiết đáng chú ý là việc sửa đổi giới hạn xác định dương tính với chất cấm.

Trước đây giới hạn xác định dương tính với chất cấm trong nước tiểu của động vật bằng hoặc trên 2ppb (par per billion, phần tỷ) trên một mẫu, thì thông tư 01/2016 cho phép tăng giới hạn lên 5ppb với salbutamol, 3ppb với clenbuterol, 2ppb với ractopamine. Nước tiểu, thức ăn chăn nuôi... đều được tăng giới hạn xác định dương tính với chất cấm từ 5ppb lên 10ppb. 

Theo nguyên tắc y tế, đã là chất độc hại, chất cấm sử dụng trong chăn nuôi thì càng hạ mức an toàn tức nồng độ cho phép càng thấp, có nghĩa là thực phẩm càng “sạch” hơn và thịt càng tốt hơn cho người tiêu dùng. 

Ngay một vị lãnh đạo Chi cục Thú y TP.HCM bình luận về việc tăng này trên 1 phương tiện thông tin đại chúng: “Tăng giới hạn xác định dương tính với chất cấm như trên rất nguy hiểm trong bối cảnh đang báo động tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi hiện nay”. 

Giải pháp đúng không cần sử dụng chất cấm 

Trên 1 trang web về chăn nuôi có hướng dẫn cách nuôi heo sạch với 4 yêu cầu đơn giản sau: 

(1) Giống: nên chọn các giống lợn tốt để nhiều nạc, ít mỡ và thịt ngon, 

(2) Thức ăn dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng, đặc biệt là các axit amin, vitamin và chất khoáng. Có thể sử dụng chất tạo nạc không độc hại và được phép sử dụng như chromium (BIO-CHROMIC) vì chromium cũng có tác dụng làm tiêu biến mỡ và tăng tỷ lệ nạc một cách tự nhiên.

(3) Phòng bệnh tốt giúp lợn ít bệnh, mau lớn. Nếu cần thiết phải sử dụng thuốc thú y thì nên tuân thủ theo đúng quy định về liều lượng, thời gian ngưng thuốc có ghi trên bao bì trước khi xuất bán để tránh tồn dư kháng sinh trong thịt. 

(4) Cơ quan thú y địa phương cần tổ chức các buổi tập huấn cho 3 đối tượng chủ chốt đó là: người chăn nuôi; những thương lái thu mua lợn và người giết mổ lợn để hiểu rõ về những pháp lệnh trong lĩnh vực chăn nuôi thú y cũng như hiểu về tác hại với bản thân và xã hội của việc dùng chất cấm cũng như sử dụng thuốc an thần trước khi giết mổ. 

Họ phải làm cam kết không sử dụng chất cấm trong chăn nuôi. Mặt khác, cơ quan chức năng phải đột xuất kiểm tra thường xuyên để kịp thời phát hiện những người không tuân thủ theo cam kết. 

TS.BS Trần Bá Thoại 

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

Click đọc ngay…

Lọt vào tầm của Nobel Y học danh giá không phải dễ, nhưng có 2 loại cây đã lên ngôi. Nó là nguồn cội của sáng tạo y học, đồng thời cũng là nguồn cội của cứu thế nhân gian... 

Cam và câu chuyện về bảo tồn sự sống 

Cây cam vốn là một loại cây thân thuộc. Loại cây này trong y học cổ truyền có nhiều công dụng để làm thuốc. Quả cam có vị chua ngọt, tính lương, có tác dụng sinh tân, giải khát, khai vị, chữa ho, dùng để chữa ho hen lâu ngày, kích thích ăn uống, giải rượu. 

Có một sự thật ít ai biết, cam gắn liền với vitamin C, gắn liền với nhà sinh lý học Albert Szent Gyorgyi, nhà khoa học giành giải Nobel Y học năm 1937. Cha đẻ của vitamin C là Albert Szent Gyorgyi de Nagyrapolt (1893-1986). 

Szent Gyorgyi là một nhà sinh lý người Hungary. Ông sinh ra ở Budapest, thủ đô của Hungary. Ông giành giải thưởng Nobel Y học năm 1937 cho khám phá kỳ vĩ của mình: vitamin C. Ông cũng là nhà khoa học lỗi lạc tìm ra các chất hóa học và các phản ứng của vòng chuyển hóa citric. 

Vitamin C là một loại vitamin có khá nhiều chức năng, nó giúp cơ thể tăng cường chuyển hóa chất, tăng sử dụng chất bột đường, chất béo và chất đạm. Vitamin C hoạt động như một chất chống ôxy hóa, chống lại các gốc tự do thừa thãi hoạt động trong cơ thể. Nó là vitamin cần thiết cho sự phát triển khỏe mạnh của xương, răng, lợi, dây chằng và thành mạch. 

Vitamin C cũng là một thành tố tâm điểm trong tái tạo collagen và trong khả năng tái tạo các cơ quan tổn thương. Nó có khả năng làm tăng sức miễn dịch chung của cơ thể, tăng khả năng đề kháng với bệnh nhiễm trùng và đương nhiên, nó chống lại bệnh thiếu vitamin C - bệnh Scurvy. 

Và điều quan trọng, vitamin C, đã giúp Szent Gyorgyi trở nên nổi tiếng khắp toàn cầu. Quá trình tìm ra vitamin C thực cũng không hề bằng phẳng. Trước khi tìm ra nó, người ta đã phải chứng kiến nhiều người bị bệnh do nó gây ra. 

Chừng hơn 2 thế kỷ trở về trước, các thủy thủ lênh đênh trên biển dài ngày đã thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu vitamin C từ thực phẩm tươi. Và gần như họ phải trải nghiệm qua những chứng bệnh dị thường mà bản thân họ không hiểu điều gì đang xảy ra, do tội lỗi hay do chúa trời định đoạt. Họ chỉ biết lợi răng bị sưng, chảy máu chân răng, rụng răng, xuất huyết dưới da, vết thương liền rất chậm nếu như bất cẩn. 

Dày công nghiên cứu, các nhà khoa học mới chỉ dừng lại ở mức, có lẽ trong các thực phẩm tươi có một “chất gì đó” có khả năng phục hồi và bảo vệ sự sống. Bởi nếu bổ sung nhóm thực phẩm tươi thì người ta lại khỏe mạnh và hoàn toàn không mắc bệnh. 

Hai nhà nghiên cứu Axel Holst và Alfred Frohlich đã đề xuất giả thiết về sự tồn tại của chất kỳ diệu đó (sau này được gọi là vitamin C) vào đầu những năm 1970 nhưng không ai chỉ ra được sự xác thực. Phải đợi mãi đến các năm 1920, Szent Gyorgyi mới làm được điều mà các nhà khoa học khác không làm được: nhận ra, phân lập và xác định chính xác sự hiện hữu của vitamin C. 

Chất này có cấu trúc giống với đường (glucose) và có tính chất như một axit. Ông gọi đó là axit hexuronic, chính là vitamin C ngày nay, một chất có khả năng tách và nhập nguyên tử hydro, ông gọi là chất mang hydro. Song nếu chỉ dừng ở đó thì ông cũng chưa được đăng quang. 

Vào một ngày đẹp trời, ông lang thang trong vườn cam. Trong lúc nghiên cứu, quan sát và thí nghiệm, ông đã vô tình làm rớt những giọt nước cam vào đống rau củ bị chặt bỏ. Ông ghi nhận một hiện tượng vô cùng quan trọng: những rau củ có thêm những giọt nước cam, chúng lâu bị thối rữa hơn những rau củ khác. 

Ông bắt đầu thu hút sự chú ý của mình vào dung dịch cam và nhận thấy trong cam có rất nhiều axit hexuronic. Chất này chính là chất chống lại sự hủy hoại - vitamin C. Chính chất này có khả năng phục tồn sự sống, phòng vệ sự phá hủy và chống lại sự thối rữa. Chất đó là bệ đỡ cho giải Nobel Y học đã vinh danh. 

Thanh hao hoa vàng - Cứu thế nhân loại 
 

Thanh hao hoa vàng là một cây thuốc rất quý. Cây cao khoảng 1,5 mét, lá xẻ lông chim 2 lần, vò nát lá có mùi thơm. Hoa có màu vàng nhạt nên còn gọi là cây thanh hao hoa vàng. Quả có đài hình trứng. Cây thanh hao hoa vàng trong y học cổ truyền có vị đắng, tính hàn, có tác dụng thanh nhiệt, bổ hư, lợi tiểu, thông khí trệ. 

Câu chuyện nếu chỉ dừng có thế thì thanh hao hoa vàng cũng chỉ nằm trong nhóm các cây thuốc bình thường của y học cổ truyền. Thanh hao hoa vàng khiến cho cả bác sỹ đông y và tây y chú ý, cả nhân loại chợt biết là vì nó gắn với một giải thưởng danh giá bậc nhất thế giới về y học, giải thưởng Nobel. 

Giải Nobel Y học năm 2015 được trao cho ba nhà khoa học, William C. Campbell, Satoshi Omura và Youyou Tu (Đồ U U) trong đó 1/2 giải thưởng Nobel Y học năm 2015 được trao cho GS. Đồ U U, một nhà nghiên cứu của Trung Quốc đại lục. Đây là một giải thưởng được trao hơi kỳ lạ vì lẽ ra mỗi nhà khoa học sẽ giành 1/3 tổng giá trị giải thưởng nhưng do giá trị khoa học kiệt xuất của Đồ U U, bà đã giành được 1/2 giải thưởng Nobel Y học. 

Đồ U U sinh năm 1930, tại Tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc). Con đường đến với Nobel Y học của bà không tơ lụa giống như sự nghiệp khoa học bất kỳ của nhà khoa học nào. Nhưng điều đáng nói, đó là sự nỗ lực, cố gắng và niềm say mê nghiên cứu của người phụ nữ Trung Quốc đầu tiên chạm tới vinh quang này. 

Trước khi có thuốc điều trị sốt rét, nhân loại khốn đốn với loại bệnh này. Người ta chỉ biết rằng, vào thời đó, sốt rét hoành hành và là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu vào những năm đó. Hàng ngàn người chết, hàng ngàn binh sĩ phải bỏ mạng hoặc lui về chiến trường. 

Các cuộc chiến của Trung Quốc đứng bên bờ thất bại. Sốt rét vẫn là căn bệnh đáng sợ nhất trong các căn bệnh tại vùng cao nguyên núi rừng. Sốt rét càng ngày càng khiếp sợ, nó gây ra những đại dịch kháng thuốc khiến cho các nhà chính trị trở nên đau đầu. Một chiến dịch tìm thuốc điều trị mới được khởi động, trong đó có bà Đồ U U. 

Để nghiên cứu ra thuốc sốt rét, bà đã phải lăn rừng, lội suối, làm ngày, thức đêm, đọc sách, lục báo, bà và cộng sự của bà đã phải nghiên cứu 2.000 bài thuốc y học cổ truyền khác nhau. Những bài thuốc này đa phần là bài thuốc cổ phương, bài thuốc kinh nghiệm và rất khó để áp dụng. Phải trải qua tất cả 380 dịch chiết từ 200 loại thảo dược, cuối cùng bà đã phát hiện ra thanh hao hoa vàng. 

Nhưng thành công cũng chưa hẳn đã mỉm cười. Lần đầu tiên nhóm nghiên cứu đã chiết ra dung dịch thanh hao hoa vàng hỏng, không có tác dụng điều trị. Tiếp tục “mò kim” trong phòng thí nghiệm, bà đã bào chế thành công thuốc tinh chế từ loại thảo dược này và cứu sống loài người khỏi dịch sốt rét. 

Trước khi chạm tay vào giải Nobel Y học, Đồ U U là nhà khoa học bị “người đời lãng quên”. Bà là giáo sư 3 không: không bằng cấp, không nghiên cứu ngoại quốc, không là thành viên của Hội đồng khoa học quốc gia (những tiêu chí bắt buộc của Trung Quốc). Nhưng nhờ có thanh hao hoa vàng, bà đã được vinh danh. 

Và trong mối tương quan tương hỗ, Đồ U U đã nâng tầm thanh hao hoa vàng từ giá trị đất lên giá trị vàng. Bà đã cùng thanh hao hoa vàng trở thành hiện tượng y học và đem lại sự sống cho rất nhiều người như một cứu thế của nhân loại. 

BS. Đào Châu Tú

Click đọc ngay…