Lên cơn sốt cao sẽ làm rối loạn sinh lý của nhiều cơ quan, hệ thống, phải dùng thuốc hạ sốt. Đó là các yêu cầu cấp bách trong các tình huống gia đình. Tuy là loại thuốc thông thường có thể tự sử dụng nhưng đặc biệt cần lưu ý khi phải dùng thuốc cho trẻ nhỏ và người cao tuổi. 

Chọn thuốc hạ sốt loại nào? 

Trước hết, trong các thuốc cần chuẩn bị trong tủ thuốc gia đình, thuốc hạ sốt là thuốc đầu bảng bạn cần phải dự trữ. 

Thuốc hạ sốt dễ mua, dễ dùng và tương đối an toàn

Có hai lý do: sốt là một phản ứng cấp tính dễ dàng gây ra biến chứng với trẻ em và người già. Vì thế chúng ta cần khẩn trương hạ sốt ngay khi có nguy cơ sốt sẽ lên quá cao. Lý do nữa đó là thuốc hạ sốt lại tương đối an toàn và dễ dùng, có thể tự dùng tại nhà mà ít khi gây ra những phản ứng đặc biệt nghiêm trọng. Nên bạn rất cần thiết chuẩn bị thuốc này sẵn sàng để dùng khi cần. 

Thuốc hạ sốt trên thị trường rất nhiều loại với các dạng khác nhau. Câu hỏi đặt ra là chúng ta sẽ lựa chọn loại nào. Trong các tình huống thông thường, khuyên bạn nên chọn paracetamol (còn gọi là acetaminophen). Trên thị trường còn một loại thuốc hạ sốt nữa là aspirin nhưng loại này khó dùng hơn và có một số đối tượng chống chỉ định. Vì thế, tốt nhất bạn nên chọn paracetamol. 

Ưu điểm của loại này: tác dụng nhanh, an toàn, ít có biến chứng, hiệu lực hạ sốt mạnh và dễ sử dụng. 

Cách mua thuốc hạ sốt

Khi mua thuốc, bạn thường được dược sĩ giới thiệu nhiều loại để bạn lựa chọn cho cùng một loại thuốc paracetamol. Chung quy lại có một số loại sau đây: 

Loại paracetamol đơn thuần: Loại này chỉ có tác dụng hạ sốt và kháng viêm nhẹ, có tác dụng hạ sốt rất mạnh, thích hợp dùng hạ sốt cho trẻ bị sốt do mọc răng, sốt phát ban, sốt virut. Người bán thuốc hay gọi là efferalgan xanh. 

Loại có kết hợp với codein: Loại này vừa có tác dụng hạ sốt, vừa có tác dụng chống đau đầu, thích hợp với người lớn bị sốt do bị nhiễm virut, sốt có kèm theo đau đầu, đau mỏi cơ khớp. Người bán thuốc hay gọi là effralgan đỏ. 

Loại có kết hợp với chlorpheniramine: Loại này thích hợp với các loại sốt do cúm, do viêm họng, viêm đường hô hấp. 

Thuốc hạ sốt dạng viên nén: thích hợp với người lớn và người già, loại dạng gói bột, viên đạn, cao dán thích hợp với trẻ em. Như vậy, tùy thuộc vào gia đình bạn có những thành viên nào mà chúng ta lựa chọn dạng thuốc dùng cho phù hợp. 

Nếu nhà bạn chỉ toàn người lớn: bạn nên mua efferalgan xanh và đỏ. Tùy từng trường hợp mà dùng cho thích hợp. Dạng này bào chế với hàm lượng 500mg. Bạn có thể mua mỗi thứ 1 vỉ, gồm 4 viên. 

Nếu nhà bạn có trẻ em: bạn nên mua thêm hai loại khác, bao gồm: thuốc dạng gói bột có hương vị cam, chanh, dâu... (hoặc cao dán) và dạng viên đạn. Khi trẻ có thể uống được thì pha gói cho trẻ uống. Ở dạng này thuốc sẽ được hấp thu tốt hơn, đỡ phải dùng liều cao hơn. 

Còn nếu trẻ sốt li bì, không uống được, hay nôn trớ, bạn có thể dùng cao dán hoặc dùng viên đạn nhét hậu môn. Dùng viên đạn là đơn giản nhất. 

Lưu ý, thuốc dùng cho trẻ em lúc này dùng theo dạng hàm lượng chi tiết cụ thể. Dạng gói bột được bào chế dưới hai hàm lượng: 80mg và 250mg. Dạng 80mg dùng cho trẻ em có cân nặng từ 5-12kg, tức là từ khi sinh đến khoảng 1 tuổi. Dạng 250mg dùng cho trẻ từ 13-50kg, tức là trẻ từ 2 - 15 tuổi. 

Dạng viên đạn được bào chế với 3 hàm lượng: 80mg, 150mg và 300mg. Dạng 80mg dùng cho trẻ từ 4-6kg, tức là trẻ từ 1-5 tháng tuổi. Dạng 150mg dùng cho trẻ có cân nặng từ 7-12kg, tức là từ 6 tháng-1 tuổi. Dạng viên đạn 300mg dùng cho trẻ từ 13-24kg, tức là trẻ từ 2-9 tuổi. 

Đo nhiệt độ thường xuyên khi bị sốt đề phòng biến chứng

Cách dùng thuốc hạ sốt tại nhà an toàn

Cách dùng rất đơn giản nhưng phải tuân theo các quy tắc chặt chẽ như sau: Khi trong gia đình có người sốt từ 39 doC thì bạn đã có thể cho dùng thuốc hạ sốt. 

Với trẻ em khi sốt trên 38,5 doC thì bạn nên dùng ngay vì tốc độ sốt của trẻ đến 39doC, 40doC là rất nhanh. Đây là hai ngưỡng nhiệt độ nguy hiểm. Thông thường, cách dùng đơn giản với cả người lớn và trẻ em. Với người lớn thì nên dùng liều 2-3 lần/ngày. Mỗi lần 1 viên. Với trẻ em thì nên dùng 3-4 lần/ngày. Mỗi lần dùng một gói hoặc một viên đạn. 

Không được dùng liên tiếp các liều trong vòng dưới 4 tiếng đồng hồ, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt. Một số trường hợp đặc biệt đó là thuốc không có tác dụng hạ sốt. Vậy làm thế nào để nhận ra điều này. 

Trước khi uống thuốc, bạn đo nhiệt độ một lần, đo bằng nhiệt kế thủy ngân, sau đó cho uống thuốc. Nếu sau 30 phút nhiệt độ không giảm có thể cho uống tiếp liều thứ 2. Nếu lần này sốt vẫn không hạ, bạn cần cho đi viện ngay. Không dùng một ngày quá 6 liều quy định liên tiếp. 

Các trường hợp cần phải cho đi viện: sốt kéo dài quá 3 ngày, sốt mà dùng thuốc không hạ sốt, sốt quá cao, 40-410C (vừa phải cho dùng thuốc vừa cho đi viện ngay) sốt, có dùng thuốc nhưng bị dị ứng. 

Đặc biệt cần lưu ý không dùng thuốc nếu thấy dị ứng, không dùng thuốc với người bị bệnh viêm gan, trẻ em bị bệnh viêm gan vàng da do tắc mật. Các trường hợp này cấm dùng thuốc tại gia. Khi đó, có sốt, phải đưa đi bệnh viện và điều trị theo sự hướng dẫn của bác sĩ. 

BS. Yên Lâm Phúc

Click đọc ngay…

Acetaminophen nói chung là an toàn và hiệu quả nếu bạn làm theo hướng dẫn sử dụng, nhưng nếu bạn dùng quá liều hoặc dùng hơn một loại thuốc đều có chứa acetaminophen, nó có thể gây buồn nôn và nôn… Trong một số trường hợp, ở cả người lớn và trẻ em, nó có thể gây suy gan và tử vong. 

Bạn đang ở trong cửa hàng thuốc, tìm kiếm một thuốc hạ sốt cho con em của mình. Chúng có độ tuổi từ 6 tháng đến 7 năm, và bạn muốn mua một sản phẩm, có thể sử dụng cho tất cả lứa tuổi này. Điều mà bạn nghĩ tới là sẽ mua acetaminophen dạng lỏng. 

Đối với trẻ sơ sinh và em bé sử dụng ống nhỏ giọt, còn đối với trẻ lớn tuổi hơn thì sử dụng muỗng cà phê để đong liều. Điều này có thể là một sai lầm nguy hiểm. Dùng thuốc không đúng cách là một trong những vấn đề lớn nhất trong việc sử dụng acetaminophen cho trẻ em. 

Acetaminophen (paracetamol) có thể ở dạng một thành phần hoạt chất duy nhất dưới các thương hiệu như tylenol thường được sử dụng để hạ sốt và giảm đau, nhưng nó cũng được sử dụng kết hợp với các thành phần khác trong sản phẩm để làm giảm nhiều triệu chứng như ho và cảm cúm… 

Acetaminophen có thể được tìm thấy trong hơn 600 sản phẩm OTC (không kê đơn) và các loại thuốc kê đơn. Thuốc nói chung là an toàn và hiệu quả nếu bạn làm theo hướng dẫn trên bao bì, nhưng nếu bạn dùng quá liều theo hướng dẫn hoặc dùng hơn một loại thuốc đều có chứa acetaminophen, nó có thể gây buồn nôn và nôn… Trong một số trường hợp, ở cả người lớn và trẻ em, thuốc có thể gây suy gan và tử vong. 

Trong thực tế, ngộ độc acetaminophen là nguyên nhân hàng đầu gây suy gan ở Mỹ. Theo quy định của FDA năm 2009, các nhà sản xuất phải đặt chữ "acetaminophen" trên mặt trước của tất cả các sản phẩm OTC có chứa các thành phần và các "thông tin thuốc” trên nhãn, trên bao bì và đóng gói nhỏ nhất. 

Tuy nhiên, các loại thuốc theo toa chỉ có nhãn trên hộp, kiện thuốc lớn mà không có nhãn trực tiếp tới đơn vị thuốc đưa cho người sử dụng, mà thay vào đó, các hiệu thuốc phải in nhãn thuốc dựa trên toa thuốc trên thùng, hộp thuốc lớn đó trước khi đưa nó cho người tiêu dùng. 

Thuốc thường sử dụng từ viết tắt "APAP" (N-acetyl-p-aminophenol) hoặc một phiên bản rút gọn của acetaminophen để đại diện cho các thành phần. Việc đọc kỹ các thành phần trên thuốc, hoặc tên gốc có thể giúp cha mẹ tránh được việc sử dụng quá liều acetaminophen cho trẻ. 

Lời khuyên sử dụng an toàn acetaminophen (paracetamol) cho trẻ em 

Không bao giờ cho con của bạn dùng nhiều hơn một loại thuốc có chứa acetaminophen cùng một lúc. Để tìm hiểu xem một loại thuốc OTC có chứa acetaminophen, hãy tìm "acetaminophen" trên nhãn thuốc hoặc hướng dẫn sử dụng, mục thành phần của thuốc. 

Đối với thuốc giảm đau theo toa, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ nếu thuốc có chứa acetaminophen. Chọn thuốc OTC phải dựa trên trọng lượng và tuổi của con bạn. 

Các "hướng dẫn" của nhãn thuốc có thể cho bạn biết nếu loại thuốc đó có phù hợp với lứa tuổi và cân nặng của con bạn hay không? Nếu một liều cho trọng lượng hay tuổi tác của con bạn không được liệt kê trên nhãn hoặc trong hướng dẫn sử dụng hoặc bạn không biết có thể dùng bao nhiêu là phù hợp, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ phải làm gì. 

Không bao giờ uống nhiều hơn một loại thuốc có chứa acetaminophen. Nếu uống thuốc tình trạng của con bạn không tốt lên hoặc cải thiện cần thông báo lại cho bác sĩ hoặc dược sĩ biết. 

Nếu thuốc là một chất lỏng, sử dụng công cụ đo lường đi kèm với hộp (lọ) thuốc mà không sử dụng bất kỳ dụng cụ đong, do lường nào khác trong bếp ăn của mình. 

Giữ một bản ghi hàng ngày các loại thuốc mà con bạn đang sử dụng, và chia sẻ thông tin này với bất cứ ai giúp đỡ chăm sóc cho con mình. Nếu con bạn uống quá nhiều acetaminophen, cần có sự trợ giúp y tế ngay lập tức, ngay cả khi con bạn không cảm thấy bị bệnh.

Xem thêm bài viết liên quan:

>>> Paracetamol (Acetaminophen)

Click đọc ngay…